زمينهها و علتهاي تأثير زبان پارسی دري در زبان تازی۳
بخش سوم
ه. ترجمه متون پهلوي و عربي نويسی آريان ها
پس از اسلام و پي ريزي تمدن اسلامي به ويژه در زمان عباسيان، متنها و شاهكارهاي پهلوي به ترگماني (ترجماني) دري زبانان به عربي گردانده شد و در حقيقت با اين ترجمهها نثر عرب (كم از كم نثر فني عرب) پايه گذاري شد. زبان زد همگان است كه ابن مفقع را خالق و پايه گذار نثر عرب ميدانند. ترجمهي متنهاي پهلوي و نيز نويسندگي دري زبانها و تاليف كتاب به زبان عربي و تنگ دستي واژگاني زبان عربي ناگزير بخشي از واژگان دري وارد زبان عربي گرديد. بخشي از واژه هاي پهلوي و دري نو سدههاي نخست كه در زبان معاصر دري مهجور مانده و يا نا بود شده؛ در زبان عربي زنده و پويا است. با اندوه فراوان بخشي اندكي از متنهاي پهلوي به دست رسيده است و اگر بيشترينهي متنهاي زبان پوياي پهلوي زنده مي ماند هزاران واژهي ديگر در زبان عربي شناسايي و گونهي گرته برداري آن ها روشن ميشد. در زير بخشي از كتاب هاي ترجمه شده را ميآوريم:
كتاب نويسنده
1. هزار افسانه ناشناس
2. موسفاس و فينلوس ناشناس
3. المربين //
4.خرافه ونزهه //
5.روز به يتيم //
6.مسك زنانه و شاه زنان //
7.نمرود شاه بابل //
8.خليل و دعد //
9.شهريزاد و پرويز //
10.كار مج و نوشروان //
11.دارا و بت زرين //
12. بهرام و نرسي //
13.هزار دستان //
14.خرس و روباه (الدب و الثعلب) //
15. رستم و اسفنديار جبله بن سالم
16.بهرام شوبين جبله بن سالم
17.خدا ينامك عبد الله بن مقفع
18. مزدك عبد الله بن مقفع
19.انوشروان //
20.زادان فرخ در تربيت فرزند ناشناس
21.نامه مهراد و جشنيس //
22. وصاياي ارد شير به شاپور //
اينها كتابهاي افسانه و تاريخ آریان است كه به دليل همگوني فرهنگي و اخلاقي ترجمه شده در حالی که افسانه و داستان از هيچ زبان ديگري به عربي ترجمه نشده بود.
كتابهاي فرهنگي و اخلاقي:
كتاب نويسنده
1. آيين نامك ابن مقفع
2. كتاب التاج و ماتفألت به ملوكهم ابن مقفع
3. كليله و دمنه ابن مقفع
4. الادب الكبير ابن مقفع
5. الادب الصغير ابن مقفع
6. اليتيمه ابن مقفع
7. سيرة الفرس اسحاق بن يزيد
كتابهاي علمي و فني
كتاب موضوع نويسنده
1. قاطاغور ياس منطق ابن مقفع
2.باري ارميناس منطق ابن مقفع
3. انو لوطيقا منطق ابن مقفع
4. ايساغوجي منطق ابن مقفع
5.زيج شاهي هيأت علي بن زياد
6. المبزيدج في المواليد
المنسوب الي بزر جمهر كيهان شناسي ناشناس
7. كتاب صور الوجوه
لتنكلوس كيهان شناسي ناشناس
8. كناش تاليف ديتادورس پزشكي ناشناس
9. بنيان دخت (درباه) پزشكي ناشناس
10. بهرام دخت پزشكي ناشناس
11. كتاب زجر الفرس پزشكي ناشناس
12.كتاب الختلاج علي
ثلاثه اوجه للفرس پزشكي ناشناس
13. كتاب الفال
لاهل فارس پزشكي ناشناس
14. كتاب اثنين ارمي
لبهرام جور ـ
و قيل لبهرام چوبين پزشكي ناشناس
15. اثنين الضرب
لاصوالجه للفرس پزشكي ناشناس
16. تعبيه الحروب و
آداب الاساوره پزشكي ناشناس
17. ترجمهي آداب
الحروب و فتح الحصون
و المدائنو تربيص الكمين
و توجيه الجواسيس و الطلايع ناشناس
18. كتاب بيطاري و
شناخت قيمت حيوانات اسحاق بن علي بن سليمان19. تاب البطر پزشكي ناشناس
20. بازنامك پزشكي ناشناس
فهرست بالا ترجمههاي متن های پهلوي به عربي است. كتاب نويسي دري زبانها به زبان عربي از شمارش بيرون است. ترجمه وتاليف، هر دو بخشي بزرگي از واژگان دري را به عربي برده است
برای آن که گامی در مسیر بازسازی ذهن خود برداشته باشیم؛ نکاتی را به عنوان اصول موضوعه و پیش فرض می نگارم ؛
1. ما در کشوری زنگی می کنیم وبه آن تعلق داریم که دارای تنوع ملیتی است. این تنوع، به گونه ى طبیعی تکثر بینش، نگرش وگرایش را در پی دارد.
2. ما ناگزیر، ناگزیر، ناگزیر، باید درکنار هم زیست جمعی داشته باشیم . تجربه ی بشری نشان داده است که حذف و یکسان سازی نه امکان پذیر است ونه خردمندانه ! و با فلسفه آفرینش تنقض دارد.
3. برای دست یابی به زیست جمعی مسالمت آمیز و رهایی از وضعیت شکننده ی کنونی و ساختن آینده روشن ، ناگزیر باید همدیگر را همان گونه که هستیم بپذیریم، دوست داشته باشیم و رضایت خاطر دیگران در اولویت فایل ذهن مان باشد. احترام به نظر و باور شرط اول توسعه و پیشرفت است. درست ترین راه نفوذ اجتماعی و تغییر نگرش، ایجاد ذهنیت مثبت و اعتماد متقابل است.
4. ما به عنوان وارثان تمدن باشکوه پارینه و باورمند به آیین برینی و انسان ساز اسلام،بیش ازهمه شایسته و ملزم به رعایت حقوق انسانی هستیم. آموزه های اسلامی، انسان هارا در کرامت انسانی برابر و برادر و بلکه در برابر حق حیات و رشد همه جانبه ی همگان مسؤل می داند.
5. برای عبور از اکنون پر از التهاب و رسیدن به فردای روشن، با ید خردمندانه، پای بست های زمین گیر کننده ی سنت ها ی اجتماعی را – که چه بسا به نا حق صبغه ی دینی هم گرفته باشد را - بگسلیم و از دست آورد های بشری بهره گیریم.
6. هر کسی بهره ی معینی از مایده ی ادراک و برداشت دارد. در جامعه ی نو و تکامل خواه باید در گفت و گو باز باشد و نباید برداشت های خود را - حتی از آموزه های دینی - مطلق تلقی کنیم، آن چنان که اجتهاد درآیین ما تخطءه پذیر است و مجتهدان ما با تمامت افتخار خود را مخطءه دانسته اند.
نقل مطالب این کلبه تنها با ذکر آدرس کامل مجاز می باشد!
