(گفتوگوی من و عزیز فیاض)
جناب آقای خرمی خرم در وبلاگ وزین امروز و فردا http://www.imrozfarda.blogfa.com/؛ مقالهای با عنوان آیا گویش هزارگی زبان جدا گانه است، یا یکی از لهجه های گفتاری زبان دری؟ در مورد زبان هزارهها و یکی بودن آن با زبان دری، نوشتهاند که در بخش نظرات، آرای متفاوت و مفیدی داده شد که گفت و گوی من و جناب آقای عزیز فیاض ادامه یافت. به دلیل آن که این مبحث جنبه عمومی دارد و بخشی از حقایق را تا حدودی روشن میکند؛ به عنوان نماینده دو دیدگاه در این این جا نشر میشود. من در آیندهای نزدیک در مورد زبان هزارهها و همسانی آن با زبان اوستایی و نیز خاستگاه نژادی هزاره ها خواهم نوشت. اینک گفت و گوها؛
ادامه مطلب
تأملی در هزارستان شناسی
بخش ششم
هژیرستان
هژیرستان، اجرستان، حجرستان، وجیرستان
این کلمه با املا های گوناگونی گفته و نوشته میشود. با مراجعه به دستگاه زبانی مردم هزاره، روشن میشود که «وجیر، اجر، و حجر» معنایی ندارد. ناگزیر باید اذعان کرد که املای درست واژه، همان «هژیرستان» درست است که به معنای «پسندیده، خوب، نیک زيبا، خوبچهره و خوبروي» آمده است. در دستگاه زبان هزارهها، «ها» از مخرج اصلی تلفظ نمیشود، مانند؛ «هفت، هشت، هفده، هفتاد، هاشم، همان، همه، هیل، هرات و... که به ترتیب؛ اَفت، اَشت، اَبده، اَفتاد، آشم، اَمان، اَمه، ایل، اِرات» تلفظ میشود. روشن است که هزارهها «هژیزستان» را «اَژیرستان» بگویند، اما تحت تأثیر ورود دستگاه آوایی زبان عرب، «ژ» به «ج» بدل شده است که تداول زبانی هزارهها بیشتر اَجیرستان گفته میشود. زبان هزارهها به دلیل آن که از زبان اویستایی به یاد گار مانده، بسیاری از واژهها را با «ی» و «و» مجهول تلفظ میکنند، در حالی که در زبان معیار با «و» و «ی» معلوم گفته و نوشته میشود؛ مانند د«دِگ=دیگ؛ رِِِِِِگ=ریگ؛ دِر=دیر؛ سِر=سیر؛ اِران؛ ایران؛ خاک اِران= خاک ایران؛ و... کلمه «هژیرستان» و «اَجیرستان» نیز در زبان هزارهها با «ی» مجهول تلفظ میشود که هزارهها بیشتر واژهها را به شکل گویش خود مینویسند، یعنی «هژرستان» و «اَجرستان»، که در زبان معیار امروز دری، هژیرستان با «ی» معلوم نوشته و خوانده میشود.
معنای هژیر:
ادامه مطلب





